Mal kabulde sipariş, irsaliye ve fatura nasıl eşleştirilir?
Mal kabulde üçlü eşleştirmeyi kurun: sipariş, irsaliye ve fatura kontrolü; eksik, fazla ve hasarlı teslimde sorumlular ve onaylar.

Mal kabul, işletmenize gelen ürünün kimliğini, miktarını ve durumunu kontrol ederek teslim alınan kısmı kayıt altına almaktır. Üçlü eşleştirme ise sipariş edilen, teslim alınan ve faturalanan bilgilerin karşılaştırılmasıdır. Siz faturayı yalnız toplam tutarına bakarak onaylarsanız gelmeyen veya yanlış gelen ürünü fark etmeyebilirsiniz. Süreç, depodaki fiziki kontrolü satın alma şartlarıyla ve finans incelemesiyle aynı belge zincirinde buluşturmalıdır.
Sipariş, irsaliye ve fatura neyi kanıtlar?
Sipariş, tedarikçiyle hangi ürün ve koşullar üzerinde anlaştığınızı gösterir. İrsaliye sevk edilen malın bilgisini taşır; depoda sayılan miktarın yerine geçmez. Fatura ise bedeli ve ilgili mali bilgileri içerir. Bu belgelerin tarihleri veya numaraları farklı olabilir. Karşılaştırma yaparken tedarikçiyi, ürün kodunu, birimi ve ilgili sipariş satırını ortak referanslarla birbirine bağlayın.
Mal geldiğinde belge üzerindeki miktarı doğrudan stok kabulü saymayın. Kapıdaki sayım ve durum kontrolü ayrı yapılmalıdır. Ambalaj ile ürün birimi de anlaşılır olmalı: koli olarak sipariş edilen mal adet olarak faturalanmışsa dönüşümün dayanağını kontrol edin. Ürün kimliği konusunda karışıklık yaşıyorsanız SKU ve varyant düzenini sadeleştirmek, eşleştirme sürecindeki tekrar eden hataları azaltabilir.
Üçlü eşleştirmeyi satır bazında yürütün
Önce sipariş satırını bulun; ürün, birim, beklenen miktar ve üzerinde anlaşılan fiyatı doğrulayın. Sonra fiilen alınan miktarı teslim belgesiyle karşılaştırın. En son faturadaki miktar ve fiyatı incelenen kabul kaydına bağlayın. Aynı sipariş parçalı gelebileceği için her kabulde kalan miktar açık görünmelidir. Tamamı gelmeden siparişi bitmiş gibi işaretlemek sonraki teslimi belirsiz bırakır.
Örnek bir durumda bir gıda dağıtıcısı siparişinin bir bölümünü teslim alır; kalan ürünler daha sonra gelecektir. Depo yalnız alınan kısmı kaydeder. Satın alma kalan teslimi takip eder, finans gelen faturanın hangi kabulü kapsadığını kontrol eder. Belgelerin toplamı birbirine yakın diye bütün siparişi kapatmak, henüz gelmeyen ürünün hem stokta hem ödemede varmış gibi görünmesine yol açabilir.
- Tedarikçi, teslim noktası ve sipariş referansını doğrulayın; belgesiz veya tanımsız teslimi ayrıca işaretleyin.
- Gelen ürünü sayın, birimi ve durumunu kontrol edin; alınan ve alınmayan miktarı gerekçesiyle ayırın.
- Kabul kaydını irsaliyeyle ilişkilendirin; siparişin kalanını ve teslim farkını görünür bırakın.
- Faturanın miktarını kabul, fiyatını sipariş şartları üzerinden inceleyin; fark varsa ilgili sorumluya yönlendirin.
- Çözülen istisnanın dayanağını ekleyin; kontrolü tamamlanan kısmın finans onayını ayrı kaydedin.
Eksik, fazla ve hasarlı teslimi ayırın
| Durum | Mal kabulde yapılacak | Takip kararı |
|---|---|---|
| Eksik teslim | Gelen miktarı sayıp eksik kısmı açıklayın | Satın alma kalan teslimi tedarikçiyle netleştirir |
| Fazla teslim | Sipariş üstündeki miktarı ayrı belirtin | Yetkili kişi kabul veya geri gönderme kararını verir |
| Hasarlı ürün | Sağlam ve sorunlu kısmı karıştırmadan kaydedin | İnceleme, iade veya başka işlem gerekçesi belgelenir |
| Yanlış ürün | Siparişteki kodla gelen ürünü karşılaştırın | Ürün değişikliği yetkili kararı olmadan onaylanmaz |
| Fiyat farkı | Fatura fiyatını anlaşmayla karşılaştırın | Satın alma açıklama alır, finans sonucu kontrol eder |
Hasarlı ürünü kullanılabilir ürünle aynı alanda tutmak yeni bir hata doğurabilir. İşletmenizin uygun ayırma ve işaretleme düzenini uygulayın. Tedarikçiyle yapılan görüşmenin sonucunu yalnız telefonda bırakmayın; kabul veya iade kararının belgesini saklayın. Fotoğraf ve açıklama araştırmayı destekler, fakat hangi miktarın teslim alındığını gösteren kayıtla ilişkilendirilmediğinde tek başına takip için yeterli olmaz.
Kim neyi onaylar?
Depo sorumlusu fiili miktarı ve malın durumunu doğrular. Satın alma, ürün değişikliği, fazla teslim veya fiyat farkı gibi ticari istisnaları değerlendirir. Finans, fatura ile kabul ve sipariş arasındaki bağı inceler. Yönetici ise belirlenen yetki sınırlarını aşan kararları ele alır. Herkesin bütün adımları onaylaması yerine, her kontrolün sahibini ve hangi durumda devreye gireceğini açık yazın.
- Depo, teslim alınmayan kısmı stokta mevcut gibi göstermemelidir.
- Satın alma, telefonla verilen istisna kararını belgeyle tamamlamalıdır.
- Finans, araştırılan farkı açıklamasız ödeme onayıyla kapatmamalıdır.
- Yönetici, açık istisnaların sorumlusunu ve sonraki adımını görebilmelidir.
Dönem sonunda faturası beklenen kabul kayıtlarını ve teslimi araştırılan faturaları ayrı listeleyin. Böylece ay sonu kapanışında eksik belgenin hangi fiziki işleme ait olduğu anlaşılır. İrsaliye ve faturanın düzenlenmesiyle ilgili güncel kural için mali müşavirinize danışın. Buradaki eşleştirme, işletme içi kontrolü anlatır; belgenin mali açıdan uygunluğunu tek başına belirlemez.
Numerus Finance ile mal kabulü bağlayın
Numerus Finance, alınan ve alınmayan miktarı gerekçesiyle kaydeder; stok alınan miktar kadar artar. Mal kabul siparişe, irsaliyeye ve faturaya bağlanabilir. Alış siparişinde kalan, fazla teslim ve fiyat farkı uyarıları bulunur; alış faturasında da miktar ve fiyat farkı kontrol edilir. Depo sorumlusu rolü mal kabul yapabilir, fatura kesemez; böylece fiziki kabul ile fatura işleminin sorumlulukları ayrılır.
Sık sorulan sorular
Numerus Finance: cari, fatura, kasa-banka ve müşavir paketi tek yerde
Kim ne kadar borçlu, bu ay ne kadar KDV çıkacak; ay sonunda mali müşavirinize hazır paket.
Yeni yazılar e-postanıza gelsin
İlgili yazılar

Ürün varyantı ve SKU yönetimi nasıl yapılır? Kodlama
Renk, beden ve ambalaj seçeneklerini doğru modelleyin; varyant ile ayrı ürünü ayırın ve tutarlı SKU kodlama kuralları oluşturun.

Ay sonu kapanışı nasıl yapılır? Mali müşavire tam dosya
Ay sonu kapanışı için kontrol listesi, eksik belge takibi, dönem kilidi ve mali müşavire gönderilecek dosyanın içeriği.

MT940 nedir? Banka ekstresi ve cari hesap eşleştirme
MT940 banka ekstre dosyasını tanıyın; elle giriş farkını, cari eşleştirme kurallarını ve eşleşmeyen hareketlerin kontrolünü öğrenin.
Sizi arayalım
Adınızı ve telefonunuzu bırakın; mesai saatleri içinde aynı gün, dışında ertesi iş günü arıyoruz.
Numerus · Numerus Bilişim ekibi
CRM, saha satış, ön muhasebe ve ERP yazılımı geliştiren ekip. Yazılar, müşteri sahasında gördüklerimizden ve kurduğumuz sistemlerden çıkar.




