Cari hesap takibi ve alacak yaşlandırma: kim, ne kadar, kaç gündür borçlu?
Cari hesap nedir, mutabakat nasıl yapılır, alacak yaşlandırma tablosu (0–30, 31–60, 61–90, 90+) nasıl okunur, hangi dilimde ne yapılır. Örnek tablo, riskli müşteri kuralı ve haftalık cari rutini.
“Bize ne kadar borcu var?” sorusuna on saniyede cevap veremeyen şirkette alacak sessizce yaşlanır. Cari hesap her müşteri ve tedarikçiyle aranızdaki borç-alacak defteridir; alacak yaşlandırma bu defterin “kaç gündür bekliyor” sütunudur. Bu yazı ikisini birlikte, örnek tabloyla anlatır.
Cari hesap: iki taraflı tek defter
Her fatura müşterinin carisini borçlandırır, her tahsilat alacaklandırır; fark açık bakiyedir. Aynı defter tedarikçi için tersine işler. Cari doğru tutulursa üç soru anında cevaplanır: açık bakiye, vadesi geçen tutar, son ödeme tarihi. Doğru tutulmasının şartı her hareketin belgeye (fatura, makbuz, dekont) bağlanması; “nakit aldık sonra işleriz” carinin ilk delik açıldığı yerdir.
Mutabakat: ayda bir, yazılı
- Ay sonunda her aktif müşteriye bakiye ve hareket dökümü gönderilir (e-posta ya da program üzerinden).
- Cevap süresi 7 gün; itiraz varsa belge karşılaştırılır, fark kapatılır.
- Cevapsız mutabakat “kabul” sayılmaz; A segment müşteride telefonla teyit alınır.
- Yıl sonu mutabakatı ayrıca yapılır (BA/BS ve denetim için).
Alacak yaşlandırma tablosu
| Müşteri | Toplam açık | Vadesi gelmedi | 0–30 gün | 31–60 | 61–90 | 90+ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Yıldız Market | 84.000 | 40.000 | 30.000 | 14.000 | — | — |
| Kardeşler Gıda | 120.000 | 20.000 | — | — | 45.000 | 55.000 |
| Çınar Bakkal | 9.500 | 9.500 | — | — | — | — |
| Toplam | 213.500 | 69.500 | 30.000 | 14.000 | 45.000 | 55.000 |
Sütunlar vade tarihinden bugüne geçen günü sayar. Okuma: Kardeşler Gıda’nın 100 bin lirası 60 günü aşmış; toplam alacağın %47’si 60+ dilimde. Tablo sağa kaydıkça nakit riski büyür; hedef, 60+ dilimin toplam alacağın %10’unun altında kalması.
Dilime göre aksiyon
| Dilim | Kim | Ne yapar |
|---|---|---|
| Vadesi gelmedi | Sistem | Vadeden 3 gün önce hatırlatma mesajı |
| 0–30 gün | Plasiyer | Ziyarette nazik hatırlatma; ödeme sözü ve tarih kayda |
| 31–60 gün | Ofis | Telefon + yazılı ekstre; yeni sipariş için ön ödeme şartı |
| 61–90 gün | Yönetici | Görüşme; taksit planı yazılı; sevkiyat durdurma kararı |
| 90+ gün | Yönetim | İhtar; şüpheli alacak değerlendirmesi; hukuki süreç kararı |
Aksiyonlar tahsilat sürecinin parçasıdır; adım adım anlatımı: tahsilat takibi nasıl yapılır?. Kritik kural: 60+ dilimde müşteriye yeni açık hesap sevkiyatı yapılmaz; sistem sipariş girişinde uyarır.
Cari limit ve risk
Her müşteriye açık hesap limiti: yeni müşteride küçük (bir aylık ortalama sipariş), ödeme geçmişi oluştukça artan. Limit + vadesi geçen tutar, sipariş anında kontrol edilir. Yaşlandırma tablosu ile birlikte okunacak diğer sinyaller: sipariş aralığının açılması, sepet küçülmesi; birlikte kayıp habercisidir: müşteri kaybını önceden görmek.
Haftalık cari rutini
- Pazartesi: yaşlandırma tablosu; 31+ dilimdeki her müşteri için sorumlu ve aksiyon.
- Her gün: banka hareketlerini cariye kapatma (açıklamasız havale ertesi güne kalmaz).
- Cuma: söz verilen ödemeler geldi mi; gelmeyenler bir dilim yukarı.
- Ay sonu: mutabakat gönderimi; 60+ dilim oranı yönetim raporunda.
Bu rutin ön muhasebe programında yerleşik yaşlandırma raporu ve banka entegrasyonu ile 15 dakikalık iştir: ön muhasebe programı seçimi.
Sık sorulan sorular
Bu konuda yol arıyorsanız yazın
İhtiyacınızı anlatın; uygun çözümü ve doğru sırayı birlikte belirleyelim. Aynı gün arıyoruz.
İlgili yazılar
Tahsilat takibi nasıl yapılır? Sahada tahsilat, çek/senet ve vade
Alacak yaşlandırma, vade takvimi, sahada tahsilat kaydı, çek/senet ve gecikme aramaları için haftalık düzen. Küçük ekip için uygulanabilir tahsilat sistemi.
Ön muhasebe nedir? Programı seçerken bakılacak 9 şey
Ön muhasebe günlük işlemleri (fatura, cari, tahsilat, stok) kaydeder; resmi defter ve beyanname mali müşavirin işidir. Ön muhasebe programı seçerken dokuz ölçüt ve sık yapılan hatalar.
KDV tevkifatı nedir? Faturada nasıl gösterilir, kim öder?
KDV tevkifatında alıcı KDV’nin bir kısmını satıcı yerine doğrudan vergi dairesine öder. Tam ve kısmi tevkifat, oran mantığı (örneğin 5/10, 7/10, 9/10), faturada gösterim, kimlerin uyguladığı, sık hatalar ve programda ayar. Oranlar ve kapsam tebliğle değişir; mali müşavir teyidi şart.
Sizi arayalım
Adınızı ve telefonunuzu bırakın; mesai saatleri içinde aynı gün, dışında ertesi iş günü arıyoruz.
Numerus · Numerus Bilişim ekibi
Saha satış ve CRM yazılımı geliştiren ekip. Yazılar, müşteri sahasında gördüklerimizden ve kurduğumuz sistemlerden çıkar.